Мама, заўтра мяне расстраляюць….

Бальшавісцкія расстрэлы адбываліся ў Воршы ня толькі ў 1930-х гадах. Яны пачаліся неўзабаве пасля кастрычнічкага перавароту 1917 года. 

У гэты час у Воршы было неспакойна. У 1918 годзе горад быў падзелены на чаткі. Адна з іх была занятая чырвоным войскам, а другая – кайзераўскім. Само мястэчка з уліку на памежнае становішча пераўтварылася ў сталіцу кандрабандыстаў з крадзяжамі, забойствамі. 

У наступным, 1919-м, да Воршы хутка набліжаўска польска-савецкі фронт. Перадавая была каля Барысава. У гэты час бальшавікі актыўна мабілізоўвалі ў войска мясцовых мужчынаў. А тых, хто не хацеў станавіцца пад чырвоныя сцягі, садзілі ў аршанскую турму, а потым расстрльвалі ў турме альбо на Кабыляцкай гары. Аднаго з нешчасліўцаў звалі Дзяніс Купава. На момант арышту яму было якіх 18-19 год.

Знакаміты беларускі мастак Мікола Купава (на здымку) распавядае, што Кабыляцкую гару ён добра ведае са свайго ранняга дзяцінства – маленькім пастухом ганяў сюды коз. Тады яшчэ жыла яго баба Ганна. Яна памерла, калі хлопчыку было гады чатыры. Але тое, што яна распавядала сваім дзецям, назаўжды адклалася ў сямейный памяці ды самаго Міколы. “Баба Ганна расказвала, што сына яе, Дзяніса Купаву, расстралялі на Кабыляцкай гары”, – кажа мастак.

“Баба Ганна расказвала, што Дзяніса забралі бальшавікі і трымалі там у турме. Яна хадзіла да яго. Ён скзаў: “Мама, заўтра мяне расстраляюць!” Бацьку майму тады было 10 гадоў, а ён (Дзяніс) родам прыблізна з 1901-га. Дзянісу гадоў 18-19 было ў 1919-м годзе. Ён адмовіўся ісці з бальшавікамі ў Чырвоную армію. Ён не хацеў з імі нічога мець супольнага. Яго такім чынам пакаралі”, – кажа Мікола Купава.

Паводле старэйшых сваякоў, пасля апошняга спаткання баба Ганна на наступны дзень прыйшла да аршанскай турмы. “Яе сына Дзяніса Купаву рассралялі ў яе на вачах”, – распавядае мастак і дадае, што недзе тут, на Кабыляцкай гары, спачываюць косці Дзяніса.

Мікола Купава расказвае, што яго продкі паходзілі з вёскі Селішча, што ў Аршанскім раёне. У 1930-я гады ў гэтай вёсцы было рэпрэасавана восем чалавек з прозвішчам Купава. Большасць з іх як сябры антысавецкіх суполак атрымала ў 1932 і 1935 годах па 3-5 год папраўчых прац у савецкіх лагерах, а адзін, Купава Архіп Маркавіч, быў расстраляны нібыта за антысавецкую агітацыю 13 кастрычніка 1937 года ў Воршы.